江畔老人愁

作者:崔颢(唐) 体裁:七言古诗

全唐诗热度:
★★★☆☆
崔颢作品热度:
★★★★☆

诗歌内容

江南年少十八九,乘舟欲渡青溪口。

jiāng nán nián shào shí bā jiǔ, chéng zhōu yù dù qīng xī kǒu。

ㄐㄧㄤ ㄋㄢˊ ㄋㄧㄢˊ ㄕㄠˋ ㄕˊ ㄅㄚ ㄐㄧㄡˇ, ㄔㄥˊ ㄓㄡ ㄩˋ ㄉㄨˋ ㄑㄧㄥ ㄒㄧ ㄎㄡˇ。

青溪口边一老翁,鬓眉皓白已衰朽。

qīng xī kǒu biān yī lǎo wēng, bìn méi hào bái yǐ shuāi xiǔ。

ㄑㄧㄥ ㄒㄧ ㄎㄡˇ ㄅㄧㄢ ㄧ ㄌㄠˇ ㄨㄥ, ㄅㄧㄣˋ ㄇㄟˊ ㄏㄠˋ ㄅㄞˊ ㄧˇ ㄕㄨㄞ ㄒㄧㄡˇ。

自言家代仕梁陈,垂朱拖紫三十人。

zì yán jiā dài shì liáng chén, chuí zhū tuō zǐ sān shí rén。

ㄗˋ ㄧㄢˊ ㄐㄧㄚ ㄉㄞˋ ㄕˋ ㄌㄧㄤˊ ㄔㄣˊ, ㄔㄨㄟˊ ㄓㄨ ㄊㄨㄛ ㄗˇ ㄙㄢ ㄕˊ ㄖㄣˊ。

两朝出将复入相,五世叠鼓乘朱轮。

liǎng cháo chū jiàng fù rù xiàng, wǔ shì dié gǔ chéng zhū lún。

ㄌㄧㄤˇ ㄔㄠˊ ㄔㄨ ㄐㄧㄤˋ ㄈㄨˋ ㄖㄨˋ ㄒㄧㄤˋ, ㄨˇ ㄕˋ ㄉㄧㄝˊ ㄍㄨˇ ㄔㄥˊ ㄓㄨ ㄌㄨㄣˊ。

父兄三叶皆尚主,子女四代为妃嫔。

fù xiōng sān yè jiē shàng zhǔ, zǐ nǚ sì dài wéi fēi pín。

ㄈㄨˋ ㄒㄩㄥ ㄙㄢ ㄧㄝˋ ㄐㄧㄝ ㄕㄤˋ ㄓㄨˇ, ㄗˇ ㄋㄩˇ ㄙˋ ㄉㄞˋ ㄨㄟˊ ㄈㄟ ㄆㄧㄣˊ。

南山赐田接御苑,北宫甲第连紫宸。

nán shān cì tián jiē yù yuàn, běi gōng jiǎ dì lián zǐ chén。

ㄋㄢˊ ㄕㄢ ㄘˋ ㄊㄧㄢˊ ㄐㄧㄝ ㄩˋ ㄩㄢˋ, ㄅㄟˇ ㄍㄨㄥ ㄐㄧㄚˇ ㄉㄧˋ ㄌㄧㄢˊ ㄗˇ ㄔㄣˊ。

直言荣华未休歇,不觉山崩海将竭。

zhí yán róng huá wèi xiū xiē, bù jué shān bēng hǎi jiāng jié。

ㄓˊ ㄧㄢˊ ㄖㄨㄥˊ ㄏㄨㄚˊ ㄨㄟˋ ㄒㄧㄡ ㄒㄧㄝ, ㄅㄨˋ ㄐㄩㄝˊ ㄕㄢ ㄅㄥ ㄏㄞˇ ㄐㄧㄤ ㄐㄧㄝˊ。

兵戈乱入建康城,烟火连烧未央阙。

bīng gē luàn rù jiàn kāng chéng, yān huǒ lián shāo wèi yāng què。

ㄅㄧㄥ ㄍㄜ ㄌㄨㄢˋ ㄖㄨˋ ㄐㄧㄢˋ ㄎㄤ ㄔㄥˊ, ㄧㄢ ㄏㄨㄛˇ ㄌㄧㄢˊ ㄕㄠ ㄨㄟˋ ㄧㄤ ㄑㄩㄝˋ。

衣冠士子陷锋刃,良将名臣尽埋没。

yī guān shì zǐ xiàn fēng rèn, liáng jiàng míng chén jìn mái mò。

ㄧ ㄍㄨㄢ ㄕˋ ㄗˇ ㄒㄧㄢˋ ㄈㄥ ㄖㄣˋ, ㄌㄧㄤˊ ㄐㄧㄤˋ ㄇㄧㄥˊ ㄔㄣˊ ㄐㄧㄣˋ ㄇㄞˊ ㄇㄛˋ。

山川改易失市朝,衢路纵横填白骨。

shān chuān gǎi yì shī shì cháo, qú lù zòng héng tián bái gǔ。

ㄕㄢ ㄔㄨㄢ ㄍㄞˇ ㄧˋ ㄕ ㄕˋ ㄔㄠˊ, ㄑㄩˊ ㄌㄨˋ ㄗㄨㄥˋ ㄏㄥˊ ㄊㄧㄢˊ ㄅㄞˊ ㄍㄨˇ。

老人此时尚少年,脱身走得投海边。

lǎo rén cǐ shí shàng shào nián, tuō shēn zǒu dé tóu hǎi biān。

ㄌㄠˇ ㄖㄣˊ ㄘˇ ㄕˊ ㄕㄤˋ ㄕㄠˋ ㄋㄧㄢˊ, ㄊㄨㄛ ㄕㄣ ㄗㄡˇ ㄉㄜˊ ㄊㄡˊ ㄏㄞˇ ㄅㄧㄢ。

罢兵岁余未敢出,去乡三载方来旋。

bà bīng suì yú wèi gǎn chū, qù xiāng sān zǎi fāng lái xuán。

ㄅㄚˋ ㄅㄧㄥ ㄙㄨㄟˋ ㄩˊ ㄨㄟˋ ㄍㄢˇ ㄔㄨ, ㄑㄩˋ ㄒㄧㄤ ㄙㄢ ㄗㄞˇ ㄈㄤ ㄌㄞˊ ㄒㄩㄢˊ。

蓬蒿忘却五城宅,草木不识青谿田。

péng hāo wàng què wǔ chéng zhái, cǎo mù bù shí qīng xī tián。

ㄆㄥˊ ㄏㄠ ㄨㄤˋ ㄑㄩㄝˋ ㄨˇ ㄔㄥˊ ㄓㄞˊ, ㄘㄠˇ ㄇㄨˋ ㄅㄨˋ ㄕˊ ㄑㄧㄥ ㄒㄧ ㄊㄧㄢˊ。

虽然得归到乡土,零丁贫贱长辛苦。

suī rán dé guī dào xiāng tǔ, líng dīng pín jiàn cháng xīn kǔ。

ㄙㄨㄟ ㄖㄢˊ ㄉㄜˊ ㄍㄨㄟ ㄉㄠˋ ㄒㄧㄤ ㄊㄨˇ, ㄌㄧㄥˊ ㄉㄧㄥ ㄆㄧㄣˊ ㄐㄧㄢˋ ㄔㄤˊ ㄒㄧㄣ ㄎㄨˇ。

采樵屡入历阳山,刈稻常过新林浦。

cǎi qiáo lǚ rù lì yáng shān, yì dào cháng guò xīn lín pǔ。

ㄘㄞˇ ㄑㄧㄠˊ ㄌㄩˇ ㄖㄨˋ ㄌㄧˋ ㄧㄤˊ ㄕㄢ, ㄧˋ ㄉㄠˋ ㄔㄤˊ ㄍㄨㄛˋ ㄒㄧㄣ ㄌㄧㄣˊ ㄆㄨˇ。

少年欲知老人岁,岂知今年一百五。

shào nián yù zhī lǎo rén suì, qǐ zhī jīn nián yī bǎi wǔ。

ㄕㄠˋ ㄋㄧㄢˊ ㄩˋ ㄓ ㄌㄠˇ ㄖㄣˊ ㄙㄨㄟˋ, ㄑㄧˇ ㄓ ㄐㄧㄣ ㄋㄧㄢˊ ㄧ ㄅㄞˇ ㄨˇ。

君今少壮我已衰,我昔少年君不睹。

jūn jīn shào zhuàng wǒ yǐ shuāi, wǒ xī shào nián jūn bù dǔ。

ㄐㄩㄣ ㄐㄧㄣ ㄕㄠˋ ㄓㄨㄤˋ ㄨㄛˇ ㄧˇ ㄕㄨㄞ, ㄨㄛˇ ㄒㄧ ㄕㄠˋ ㄋㄧㄢˊ ㄐㄩㄣ ㄅㄨˋ ㄉㄨˇ。

人生贵贱各有时,莫见羸老相轻欺。

rén shēng guì jiàn gè yǒu shí, mò jiàn léi lǎo xiāng qīng qī。

ㄖㄣˊ ㄕㄥ ㄍㄨㄟˋ ㄐㄧㄢˋ ㄍㄜˋ ㄧㄡˇ ㄕˊ, ㄇㄛˋ ㄐㄧㄢˋ ㄌㄟˊ ㄌㄠˇ ㄒㄧㄤ ㄑㄧㄥ ㄑㄧ。

感君相问为君说,说罢不觉令人悲。

gǎn jūn xiāng wèn wèi jūn shuō, shuō bà bù jué lìng rén bēi。

ㄍㄢˇ ㄐㄩㄣ ㄒㄧㄤ ㄨㄣˋ ㄨㄟˋ ㄐㄩㄣ ㄕㄨㄛ, ㄕㄨㄛ ㄅㄚˋ ㄅㄨˋ ㄐㄩㄝˊ ㄌㄧㄥˋ ㄖㄣˊ ㄅㄟ。

白话文翻译

江南少年十八九岁,乘船想渡过青溪口。

青溪口边有一位老翁,鬓发眉毛雪白已经衰老。

自称家族世代在梁、陈为官,穿朱披紫的有三十人。

两朝都出将入相,五代人击鼓乘坐朱轮华车。

父兄三代都娶公主,子女四代都成为妃嫔。

南山赏赐的田地连接御苑,北宫的豪宅连着皇宫。

直言荣华富贵不曾停歇,没察觉山崩地裂海将枯竭。

战乱突然闯入建康城,烽火连天烧毁了未央宫阙。

士大夫们陷于刀兵,良将名臣全都埋没。

山河变易朝廷市集消失,纵横的道路填满白骨。

老人那时还是少年,脱身逃跑投奔海边。

停战一年多不敢出来,离乡三年才返回。

蓬蒿长满忘了五城的宅邸,草木丛生认不出青溪的田地。

虽然得以回到故乡,却孤苦贫贱长久艰辛。

屡次进历阳山砍柴,常去新林浦割稻。

少年想知道老人的年纪,哪知他今年一百零五岁。

你现在少壮我已衰老,我昔日的少年时光你未曾目睹。

人生贵贱各有其时,不要见到瘦弱老人就轻视欺侮。

感谢你询问为你诉说,说完不禁让人悲伤。

英文翻译

A Jiangnan youth, eighteen or nineteen, takes a boat to cross Qingxi's mouth.

By Qingxi's mouth, an old man, hair and brows snow-white, already decrepit.

He says his family served Liang and Chen for generations, thirty in crimson and purple robes.

Two dynasties saw generals and ministers, five generations rode red-wheeled carriages with layered drums.

Fathers and brothers for three generations married princesses, children for four became imperial consorts.

South Mountain's granted fields touched the royal park, North Palace's mansions linked to the Purple Palace.

He thought glory would never cease, unaware mountains crumble and seas run dry.

Weapons and chaos entered Jiankang city, flames burned the Weiyang Palace towers.

Scholars and gentry fell to blades, fine generals and famed ministers all perished.

Mountains and rivers changed, courts and markets lost; crossroads filled with white bones.

The old man was still young then, escaped and fled to the seaside.

After war ceased a year, he dared not emerge; leaving home three years, only then returned.

Weeds had overgrown his five-city mansion, plants knew not his Qingxi fields.

Though he returned to native soil, lonely, poor, and long in hardship.

Gathering firewood often in Liyang Mountain, reaping rice often past Xinlin Bank.

The youth wants to know the old man's age; who knew he's one hundred five this year?

You are young and strong, I am already frail; you did not see me when I was young.

In life, nobility and lowliness each have their time; do not scorn the weak and old.

Moved by your asking, I tell you; finished speaking, I cannot help but feel sorrow.

创作背景

崔颢借百岁老人之口述梁陈兴亡。

深度解构

通过个体命运在历史周期中的剧烈沉浮,展现了深刻的沧桑认知。

诗意解析

诗意概括

通过江畔老人自述身世变迁,展现朝代更迭中个人命运的沉浮与沧桑。

本诗关键词

荣华休歇 · 兵戈乱入 · 零丁贫贱

《江畔老人愁》主题、情感、意象与语气

主题: 羁旅 · 怀古 · 咏史

情感: 惆怅 · 沉郁 · 悲凉

意象: 青溪口 · 南山赐田 · 衢路白骨

语气: 抒情 · 沉郁 · 素淡

格律

平平平仄仄仄仄,○平仄仄平平仄。
平平仄平仄仄平,仄平仄仄仄平仄。
仄平平仄仄平平,平平仄仄○仄平。
仄平仄○仄仄○,仄仄仄仄○平平。
仄平○仄平仄仄,仄仄仄仄平平平。
平平仄平仄仄仄,仄平仄仄平仄平。
仄平平平仄平仄,仄仄平平仄○仄。
平平仄仄仄平平,平仄平○仄平仄。
○○仄仄仄平仄,平○平平仄平仄。
平平仄仄仄仄平,平仄仄○○仄仄。
仄平仄平仄仄平,仄平仄仄平仄平。
仄平仄平仄仄仄,仄平○仄平平平。
平平仄仄仄平仄,仄仄仄仄平平平。
平平仄平仄平仄,平平平仄○平仄。
仄平仄仄仄平平,仄仄平○平平仄。
仄平仄平仄平仄,仄平平平仄仄仄。
平平仄仄仄仄平,仄仄仄平平仄仄。
平平仄仄仄仄平,仄仄平仄○○平。
仄平○仄平平仄,仄仄仄仄仄平平。

本诗为七言古诗,押平声韵。

崔颢生平简介

崔颢(约704?—754),汴州(今河南开封)人,郡望博陵。唐玄宗开元年间进士,官至司勋员外郎。他是盛唐时期的重要诗人,以《黄鹤楼》一诗闻名天下,被誉为唐人七律的压卷之作,其诗风早年与晚年有显著变化,从浮艳轻薄转向雄浑豪放,在边塞诗创作上亦颇有建树。

浏览崔颢全部唐诗与作者介绍 →

东山书院编辑整理