四皓庙 其一

作者: 王禹偁(宋) 体裁:五言古诗

全宋诗热度:
★★★☆☆
王禹偁作品热度:
★★★★☆

诗歌内容

秦皇焚旧典,汉祖溺儒冠。

qín huáng fén jiù diǎn, hàn zǔ nì rú guān。

ㄑㄧㄣˊ ㄏㄨㄤˊ ㄈㄣˊ ㄐㄧㄡˋ ㄉㄧㄢˇ, ㄏㄢˋ ㄗㄨˇ ㄋㄧˋ ㄖㄨˊ ㄍㄨㄢ。

万民在涂炭,四老方宴安。

wàn mín zài tú tàn, sì lǎo fāng yàn ān。

ㄨㄢˋ ㄇㄧㄣˊ ㄗㄞˋ ㄊㄨˊ ㄊㄢˋ, ㄙˋ ㄌㄠˇ ㄈㄤ ㄧㄢˋ ㄢ。

白云且高卧,紫芝非素餐。

bái yún qiě gāo wò, zǐ zhī fēi sù cān。

ㄅㄞˊ ㄩㄣˊ ㄑㄧㄝˇ ㄍㄠ ㄨㄛˋ, ㄗˇ ㄓ ㄈㄟ ㄙㄨˋ ㄘㄢ。

南山正优游,东朝忽艰难。

nán shān zhèng yōu yóu, dōng cháo hū jiān nán。

ㄋㄢˊ ㄕㄢ ㄓㄥˋ ㄧㄡ ㄧㄡˊ, ㄉㄨㄥ ㄔㄠˊ ㄏㄨ ㄐㄧㄢ ㄋㄢˊ。

高步揖万乘,拂衣归重峦。

gāo bù yī wàn shèng, fú yī guī chóng luán。

ㄍㄠ ㄅㄨˋ ㄧ ㄨㄢˋ ㄕㄥˋ, ㄈㄨˊ ㄧ ㄍㄨㄟ ㄔㄨㄥˊ ㄌㄨㄢˊ。

飞鸿自冥冥,束帛徒戋戋。

fēi hóng zì míng míng, shú bó tú jiān jiān。

ㄈㄟ ㄏㄨㄥˊ ㄗˋ ㄇㄧㄥˊ ㄇㄧㄥˊ, ㄕㄨˊ ㄅㄛˊ ㄊㄨˊ ㄐㄧㄢ ㄐㄧㄢ。

古庙对山开,清风向人寒。

gǔ miào duì shān kāi, qīng fēng xiàng rén hán。

ㄍㄨˇ ㄇㄧㄠˋ ㄉㄨㄟˋ ㄕㄢ ㄎㄞ, ㄑㄧㄥ ㄈㄥ ㄒㄧㄤˋ ㄖㄣˊ ㄏㄢˊ。

更无隠遁士,空有宾客官。

gèng wú yǐn dùn shì, kōng yǒu bīn kè guān。

ㄍㄥˋ ㄨˊ ㄧㄣˇ ㄉㄨㄣˋ ㄕˋ, ㄎㄨㄥ ㄧㄡˇ ㄅㄧㄣ ㄎㄜˋ ㄍㄨㄢ。

况我谪宦来,尘迹污祠坛。

kuàng wǒ zhé huàn lái, chén jì wū cí tán。

ㄎㄨㄤˋ ㄨㄛˇ ㄓㄜˊ ㄏㄨㄢˋ ㄌㄞˊ, ㄔㄣˊ ㄐㄧˋ ㄨ ㄘˊ ㄊㄢˊ。

朝衣惭蕙带,佩玉愧纫兰。

cháo yī cán huì dài, pèi yù kuì rèn lán。

ㄔㄠˊ ㄧ ㄘㄢˊ ㄏㄨㄟˋ ㄉㄞˋ, ㄆㄟˋ ㄩˋ ㄎㄨㄟˋ ㄖㄣˋ ㄌㄢˊ。

或依阶下树,陶暑解马鞍。

huò yī jiē xià shù, táo shǔ jiě mǎ ān。

ㄏㄨㄛˋ ㄧ ㄐㄧㄝ ㄒㄧㄚˋ ㄕㄨˋ, ㄊㄠˊ ㄕㄨˇ ㄐㄧㄝˇ ㄇㄚˇ ㄢ。

或借庙前水,乘秋把鱼竿。

huò jiè miào qián shuǐ, chéng qiū bǎ yú gān。

ㄏㄨㄛˋ ㄐㄧㄝˋ ㄇㄧㄠˋ ㄑㄧㄢˊ ㄕㄨㄟˇ, ㄔㄥˊ ㄑㄧㄡ ㄅㄚˇ ㄩˊ ㄍㄢ。

吾道多龃龉,吾生利盘桓。

wú dào duō jǔ yǔ, wú shēng lì pán huán。

ㄨˊ ㄉㄠˋ ㄉㄨㄛ ㄐㄩˇ ㄩˇ, ㄨˊ ㄕㄥ ㄌㄧˋ ㄆㄢˊ ㄏㄨㄢˊ。

登山殊未倦,饮水聊尽驩。

dēng shān shū wèi juàn, yǐn shuǐ liáo jìn huān。

ㄉㄥ ㄕㄢ ㄕㄨ ㄨㄟˋ ㄐㄩㄢˋ, ㄧㄣˇ ㄕㄨㄟˇ ㄌㄧㄠˊ ㄐㄧㄣˋ ㄏㄨㄢ。

精灵莫相笑,此意乐且盘。

jīng líng mò xiāng xiào, cǐ yì lè qiě pán。

ㄐㄧㄥ ㄌㄧㄥˊ ㄇㄛˋ ㄒㄧㄤ ㄒㄧㄠˋ, ㄘˇ ㄧˋ ㄌㄜˋ ㄑㄧㄝˇ ㄆㄢˊ。

白话文翻译

秦始皇焚烧了古代典籍,

汉高祖曾把儒生的帽子当便溺之用。

万民正处于水深火热之中,

商山四皓却正安闲自在。

他们在白云深处高卧,

所食紫芝并非白吃饭。

在南山正悠闲游乐时,

东宫突然陷入艰难境地。

他们高步上前向天子行礼,

然后拂衣归隐重重山峦。

鸿雁高飞隐入苍茫天际,

成捆的帛礼只是徒然摆放。

古庙对着青山敞开,

清风吹来令人感到寒意。

再也没有隐居的士人了,

空留着“宾客”这样的官名。

何况我作为贬谪之官到来,

尘世的足迹玷污了祠坛。

我的朝服愧对蕙草衣带,

我的佩玉羞于与联缀的兰草相比。

有时倚靠着台阶下的树,

在暑热中解下马鞍休息。

有时借用庙前的溪水,

在秋天持竿垂钓。

我的主张多遭抵触不合,

我的人生利于徘徊闲居。

登山一点也不觉得疲倦,

饮水姑且享尽欢愉。

庙中的精灵请不要嘲笑,

这番心意快乐而盘桓不去。

英文翻译

The First Qin Emperor burned the ancient books with fire,

The Han founder sullied scholars' caps in mire.

While millions suffered in misery and pain,

The Four Graybeards enjoyed peace, without a strain.

They reclined amid white clouds, high and free,

The purple fungus was no idle meal, you see.

At South Mountain they roamed at leisure, serene,

When the Eastern Court fell into trouble keen.

With lofty steps they bowed to the Son of Heaven, then,

Brushed their robes, returned to the layered mountains again.

The wild swan flies off into the vast unknown,

The bundles of silk gifts were vainly shown.

The ancient temple faces the mountain wide,

A clear wind brings chill to those inside.

No more hermits dwell here now, none remain,

Only empty guest-official posts in vain.

Moreover, I, an exiled official, came,

My dusty traces stain the altar's frame.

My court robe shames the fragrant orchid belt,

My jade pendant feels unworthy, by the orchid felt.

Sometimes I lean against the tree below the stair,

To ease summer heat, I loosen my saddle there.

Or borrow water before the temple gate,

In autumn, hold a fishing rod, and wait.

My way often meets with obstacles and strife,

My life finds profit in a leisurely life.

Climbing the mountain, I'm not yet tired, it seems,

Drinking the water, I find simple joys and dreams.

Spirits, do not laugh at me, I pray,

This mood is pleasant, and I wish to stay.

深度解构

揭示文化政策在历史博弈中的关键作用。

诗意解析

诗意概括

批判秦皇汉祖摧残文化,反衬商山四皓的高洁。

《四皓庙 其一》主题、情感、意象与语气

主题: 政治 · 怀古 · 咏史

情感: 肃穆 · 沉郁 · 忧愤

意象: 秦皇 · 儒冠 · 汉祖 · 旧典

语气: 庄重 · 典雅 · 沉郁

格律

平平平仄仄,仄仄仄平○。
仄平仄平仄,仄仄平仄平。
仄平○平仄,仄平平仄平。
平平○平平,平平仄平○。
平仄仄仄○,仄○平○平。
平平仄平平,仄仄平平平。
仄仄仄平平,平平仄平平。
○平仄仄仄,○仄平仄平。
仄仄仄仄平,平仄仄平平。
平○平仄仄,仄仄仄平平。
仄平平仄仄,平仄仄仄平。
仄仄仄平仄,○平仄平平。
平仄平平○,平平仄平平。
平平平仄仄,仄仄平仄平。
平平仄○仄,仄仄仄○平。

本诗为五言古诗,押平声韵。

王禹偁生平简介

王禹偁(954-1001),字元之,济州巨野(今山东巨野)人,北宋初期著名文学家、政治家。他活跃于宋太宗、真宗时期,以直言敢谏著称,屡遭贬谪。在文学上,他反对晚唐五代的浮靡文风,提倡平易晓畅、言之有物,是北宋诗文革新运动的先驱者之一,对后来的欧阳修、苏轼等人产生了重要影响。

浏览王禹偁全部宋诗与作者介绍 →

东山书院编辑整理