次韵莘老

作者: 秦观(宋) 体裁:五言排律

全宋诗热度:
★★★☆☆
秦观作品热度:
★★★☆☆

诗歌内容

妙龄随计日,绀发度关年。

miào líng suí jì rì, gàn fà dù guān nián。

ㄇㄧㄠˋ ㄌㄧㄥˊ ㄙㄨㄟˊ ㄐㄧˋ ㄖˋ, ㄍㄢˋ ㄈㄚˋ ㄉㄨˋ ㄍㄨㄢ ㄋㄧㄢˊ。

较艺先豪俊,飞声动眇绵。

jiào yì xiān háo jùn, fēi shēng dòng miǎo mián。

ㄐㄧㄠˋ ㄧˋ ㄒㄧㄢ ㄏㄠˊ ㄐㄩㄣˋ, ㄈㄟ ㄕㄥ ㄉㄨㄥˋ ㄇㄧㄠˇ ㄇㄧㄢˊ。

秘书窥甲乙,密室诣温宣。

mì shū kuī jiǎ yǐ, mì shì yì wēn xuān。

ㄇㄧˋ ㄕㄨ ㄎㄨㄟ ㄐㄧㄚˇ ㄧˇ, ㄇㄧˋ ㄕˋ ㄧˋ ㄨㄣ ㄒㄩㄢ。

已叶半千运,仍亲五尺天。

yǐ xié bàn qiān yùn, réng qīn wǔ chǐ tiān。

ㄧˇ ㄒㄧㄝˊ ㄅㄢˋ ㄑㄧㄢ ㄩㄣˋ, ㄖㄥˊ ㄑㄧㄣ ㄨˇ ㄔˇ ㄊㄧㄢ。

御香春晚炷,宫蜡夜深燃。

yù xiāng chūn wǎn zhù, gōng là yè shēn rán。

ㄩˋ ㄒㄧㄤ ㄔㄨㄣ ㄨㄢˇ ㄓㄨˋ, ㄍㄨㄥ ㄌㄚˋ ㄧㄝˋ ㄕㄣ ㄖㄢˊ。

汉殿螭头笔,岐藩幕下莲。

hàn diàn chī tóu bǐ, qí fān mù xià lián。

ㄏㄢˋ ㄉㄧㄢˋ ㄔ ㄊㄡˊ ㄅㄧˇ, ㄑㄧˊ ㄈㄢ ㄇㄨˋ ㄒㄧㄚˋ ㄌㄧㄢˊ。

孔鸾人共贵,兰蕙世皆怜。

kǒng luán rén gòng guì, lán huì shì jiē lián。

ㄎㄨㄥˇ ㄌㄨㄢˊ ㄖㄣˊ ㄍㄨㄥˋ ㄍㄨㄟˋ, ㄌㄢˊ ㄏㄨㄟˋ ㄕˋ ㄐㄧㄝ ㄌㄧㄢˊ。

附尾方瞠若,提刀独砉然。

fù wěi fāng chēng ruò, tí dāo dú huò rán。

ㄈㄨˋ ㄨㄟˇ ㄈㄤ ㄔㄥ ㄖㄨㄛˋ, ㄊㄧˊ ㄉㄠ ㄉㄨˊ ㄏㄨㄛˋ ㄖㄢˊ。

皂囊封细札,青简续遗编。

zào náng fēng xì zhá, qīng jiǎn xù yí biān。

ㄗㄠˋ ㄋㄤˊ ㄈㄥ ㄒㄧˋ ㄓㄚˊ, ㄑㄧㄥ ㄐㄧㄢˇ ㄒㄩˋ ㄧˊ ㄅㄧㄢ。

璧府深难造,龙媒隽莫先。

bì fǔ shēn nán zào, lóng méi juàn mò xiān。

ㄅㄧˋ ㄈㄨˇ ㄕㄣ ㄋㄢˊ ㄗㄠˋ, ㄌㄨㄥˊ ㄇㄟˊ ㄐㄩㄢˋ ㄇㄛˋ ㄒㄧㄢ。

大农参奏计,宗伯与兴贤。

dà nóng cān zòu jì, zōng bó yǔ xīng xián。

ㄉㄚˋ ㄋㄨㄥˊ ㄘㄢ ㄗㄡˋ ㄐㄧˋ, ㄗㄨㄥ ㄅㄛˊ ㄩˇ ㄒㄧㄥ ㄒㄧㄢˊ。

玉铉行真即,金瓯忽浪传。

yù xuàn xíng zhēn jí, jīn ōu hū làng chuán。

ㄩˋ ㄒㄩㄢˋ ㄒㄧㄥˊ ㄓㄣ ㄐㄧˊ, ㄐㄧㄣ ㄡ ㄏㄨ ㄌㄤˋ ㄔㄨㄢˊ。

两轮苕上驾,百仗剡中牵。

liǎng lún tiáo shàng jià, bǎi zhàng shàn zhōng qiān。

ㄌㄧㄤˇ ㄌㄨㄣˊ ㄊㄧㄠˊ ㄕㄤˋ ㄐㄧㄚˋ, ㄅㄞˇ ㄓㄤˋ ㄕㄢˋ ㄓㄨㄥ ㄑㄧㄢ。

荏苒冯唐老,淹回贾傅还。

rěn rǎn féng táng lǎo, yān huí jiǎ fù huán。

ㄖㄣˇ ㄖㄢˇ ㄈㄥˊ ㄊㄤˊ ㄌㄠˇ, ㄧㄢ ㄏㄨㄟˊ ㄐㄧㄚˇ ㄈㄨˋ ㄏㄨㄢˊ。

星霜俄九换,金竹遽三迁。

xīng shuāng é jiǔ huàn, jīn zhú jù sān qiān。

ㄒㄧㄥ ㄕㄨㄤ ㄜˊ ㄐㄧㄡˇ ㄏㄨㄢˋ, ㄐㄧㄣ ㄓㄨˊ ㄐㄩˋ ㄙㄢ ㄑㄧㄢ。

鼓吹吴云外,旌旛楚水壖。

gǔ chuī wú yún wài, jīng fān chǔ shuǐ ruán。

ㄍㄨˇ ㄔㄨㄟ ㄨˊ ㄩㄣˊ ㄨㄞˋ, ㄐㄧㄥ ㄈㄢ ㄔㄨˇ ㄕㄨㄟˇ ㄖㄨㄢˊ。

经纶殊未倦,忧患复相连。

jīng lún shū wèi juàn, yōu huàn fù xiāng lián。

ㄐㄧㄥ ㄌㄨㄣˊ ㄕㄨ ㄨㄟˋ ㄐㄩㄢˋ, ㄧㄡ ㄏㄨㄢˋ ㄈㄨˋ ㄒㄧㄤ ㄌㄧㄢˊ。

恶草空摇毒,群蜗谩污涎。

è cǎo kōng yáo dú, qún wō mán wū xián。

ㄜˋ ㄘㄠˇ ㄎㄨㄥ ㄧㄠˊ ㄉㄨˊ, ㄑㄩㄣˊ ㄨㄛ ㄇㄢˊ ㄨ ㄒㄧㄢˊ。

松筠终不易,雨露竟无偏。

sōng yún zhōng bù yì, yǔ lù jìng wú piān。

ㄙㄨㄥ ㄩㄣˊ ㄓㄨㄥ ㄅㄨˋ ㄧˋ, ㄩˇ ㄌㄨˋ ㄐㄧㄥˋ ㄨˊ ㄆㄧㄢ。

憔悴千株橘,荒凉二顷田。

qiáo cuì qiān zhū jú, huāng liáng èr qǐng tián。

ㄑㄧㄠˊ ㄘㄨㄟˋ ㄑㄧㄢ ㄓㄨ ㄐㄩˊ, ㄏㄨㄤ ㄌㄧㄤˊ ㄦˋ ㄑㄧㄥˇ ㄊㄧㄢˊ。

几书借船帖,屡广绝交篇。

jǐ shū jiè chuán tiē, lǚ guǎng jué jiāo piān。

ㄐㄧˇ ㄕㄨ ㄐㄧㄝˋ ㄔㄨㄢˊ ㄊㄧㄝ, ㄌㄩˇ ㄍㄨㄤˇ ㄐㄩㄝˊ ㄐㄧㄠ ㄆㄧㄢ。

禅誉推庞蕴,亲评主闵骞。

chán yù tuī páng yùn, qīn píng zhǔ mǐn qiān。

ㄔㄢˊ ㄩˋ ㄊㄨㄟ ㄆㄤˊ ㄩㄣˋ, ㄑㄧㄣ ㄆㄧㄥˊ ㄓㄨˇ ㄇㄧㄣˇ ㄑㄧㄢ。

懒因闲处极,乐向静中全。

lǎn yīn xián chù jí, lè xiàng jìng zhōng quán。

ㄌㄢˇ ㄧㄣ ㄒㄧㄢˊ ㄔㄨˋ ㄐㄧˊ, ㄌㄜˋ ㄒㄧㄤˋ ㄐㄧㄥˋ ㄓㄨㄥ ㄑㄩㄢˊ。

岁月黄尘里,鶑花白发前。

suì yuè huáng chén lǐ, yīng huā bái fà qián。

ㄙㄨㄟˋ ㄩㄝˋ ㄏㄨㄤˊ ㄔㄣˊ ㄌㄧˇ, ㄧㄥ ㄏㄨㄚ ㄅㄞˊ ㄈㄚˋ ㄑㄧㄢˊ。

冰台清照底,玉海湛无边。

bīng tái qīng zhào dǐ, yù hǎi zhàn wú biān。

ㄅㄧㄥ ㄊㄞˊ ㄑㄧㄥ ㄓㄠˋ ㄉㄧˇ, ㄩˋ ㄏㄞˇ ㄓㄢˋ ㄨˊ ㄅㄧㄢ。

身世尤飞隼,功名眇蜕蝉。

shēn shì yóu fēi sǔn, gōng míng miǎo tuì chán。

ㄕㄣ ㄕˋ ㄧㄡˊ ㄈㄟ ㄙㄨㄣˇ, ㄍㄨㄥ ㄇㄧㄥˊ ㄇㄧㄠˇ ㄊㄨㄟˋ ㄔㄢˊ。

蕉心难固待,楮叶谩劳镌。

jiāo xīn nán gù dài, chǔ yè mán láo juān。

ㄐㄧㄠ ㄒㄧㄣ ㄋㄢˊ ㄍㄨˋ ㄉㄞˋ, ㄔㄨˇ ㄧㄝˋ ㄇㄢˊ ㄌㄠˊ ㄐㄩㄢ。

伫续清都梦,还随浊世缘。

zhù xù qīng dōu mèng, hái suí zhuó shì yuán。

ㄓㄨˋ ㄒㄩˋ ㄑㄧㄥ ㄉㄡ ㄇㄥˋ, ㄏㄞˊ ㄙㄨㄟˊ ㄓㄨㄛˊ ㄕˋ ㄩㄢˊ。

泉虬淹已久,风翮去应便。

quán qiú yān yǐ jiǔ, fēng hé qù yīng biàn。

ㄑㄩㄢˊ ㄑㄧㄡˊ ㄧㄢ ㄧˇ ㄐㄧㄡˇ, ㄈㄥ ㄏㄜˊ ㄑㄩˋ ㄧㄥ ㄅㄧㄢˋ。

预想朝元处,簪裾立万仙。

yù xiǎng cháo yuán chù, zān jū lì wàn xiān。

ㄩˋ ㄒㄧㄤˇ ㄔㄠˊ ㄩㄢˊ ㄔㄨˋ, ㄗㄢ ㄐㄩ ㄌㄧˋ ㄨㄢˋ ㄒㄧㄢ。

白话文翻译

妙龄时随着科举考试的日子前行,

绀黑的头发度过边关的年岁。

较量才艺,先于豪杰俊才,

声名飞扬,震动深远绵邈之处。

在秘书省窥探甲乙科第,

在密室中请教温宣(或指温良宣达之人)。

已经应合了五百年的运数,

仍能亲近五尺之躯的君王(或指天子)。

御香在春夜点燃,

宫蜡在深夜燃烧。

汉殿螭头笔(指翰林学士),

岐藩幕下的莲花(喻幕府才士)。

孔鸾(孔雀和鸾鸟)为人所共贵,

兰蕙为世人所皆怜。

附在尾巴后方才瞠目结舌,

提起刀独自挥动却十分迅疾。

用皂囊封好细密的札子,

用青简续写遗存的典籍。

璧府(指藏书秘府)深邃难以造访,

龙媒(骏马,喻贤才)俊杰莫能先及。

大农(大司农)参与奏报计簿,

宗伯(礼部尚书)参与举荐贤才。

玉铉(指三公之位)行事真将到位,

金瓯(指宰相之位)忽然浪传(意外传闻)。

两轮车驾行驶在苕溪之上,

百丈船只在剡溪中被牵引。

时光荏苒,冯唐已老,

徘徊淹留,贾谊归还。

星霜倏忽已变换九次,

金竹符节急促三度迁转。

鼓吹之声在吴地云外,

旌旗幡幢在楚水之滨。

经营筹划尚未疲倦,

忧患却又相连而来。

恶草空自摇动毒液,

群蜗徒然污染涎沫。

松竹终究不曾改变,

雨露竟然没有偏私。

憔悴了千株橘树,

荒凉了二顷田地。

几次书写借船的帖子,

屡次增广绝交的文章。

禅门的声誉推崇庞蕴,

亲族的评价主张闵子骞。

懒惰在闲适处达到极致,

快乐在宁静中获得完全。

岁月在黄尘之中,

莺花在白发之前。

冰台(镜台)清澈照见心底,

玉海(喻学识渊博)湛然无边。

身世犹如飞隼般迅疾不定,

功名渺小如蝉蜕般轻微。

芭蕉心难以固守等待,

楮叶(纸)徒然劳烦雕刻。

久立欲续清都(天帝居所)之梦,

还随浊世的因缘。

泉中虬龙淹留已久,

风中羽翼离去应便。

预想朝见元君之处,

簪缨衣裾站立着万位神仙。

英文翻译

In youth, with the exam days I did go,

With dark hair passing the frontier, years did flow.

In arts contending, first among the brave,

My fame arose, reaching the distant and grave.

In secret archives, rankings I'd explore,

In private rooms, warmth and advice I'd implore.

Already matching a half-thousand fate,

Still close to the sovereign, the five-foot state.

Imperial incense burned in spring eve's air,

Palace candles deep in night with flame did flare.

At Han Hall, dragon-head brush I did wield,

In Qi's domain,幕下 lotus was revealed.

Like phoenix rare, by all held in esteem,

As orchid sweet, the world's affection did deem.

Following tails, I stared in wonderment,

Wielding the knife alone, with swift intent.

Black bags sealed fine reports with careful hand,

Green slips continued works of ancient land.

The Jasper Palace deep, hard to attain,

The dragon steed, outstanding, leads the train.

The Grand Minister joined in planning state,

The Minister of Rites raised talents great.

The jade pivot moved truly to its place,

The golden bowl was passed with sudden grace.

Two wheels on Tiao's road my carriage bore,

A hundred poles in Shan's streams did tug and roar.

Time passed, Feng Tang now aged and worn,

Jia Yi returned, his journey long and torn.

Stars and frost changed nine times in swift flight,

Golden bamboo moved thrice, day and night.

Drums and pipes beyond Wu's clouds did sound,

Banners by Chu's river banks were found.

Statecraft not yet wearied, still I strove,

But care and hardship once again did wove.

Vile weeds in vain their poison shake,

Slimy snails their filthy drool did make.

Pine and bamboo stood firm, never to sway,

Rain and dew showed no bias, come what may.

Withered and sallow, a thousand orange trees,

Desolate and bleak, two acres' fields at ease.

How oft I wrote to borrow boat's aid,

Repeatedly expanded "Farewell" essays made.

In Chan's praise, Pang Yun was extolled,

In kin's review, Min Ziqian's tale was told.

Laziness reached its peak in leisure's rest,

Joy found its fullness in quietness blessed.

Years and months in yellow dust's domain,

Orioles and flowers before white hair's stain.

The ice terrace's reflection clear and deep,

The jade sea vast, its bounds no one can keep.

Life's course like a swift falcon in flight,

Fame and merit faint as a cicada's slough, slight.

The plantain's heart hard to keep firm and sure,

The paper mulberry leaf, carved in vain, obscure.

Longing to continue the dream of pure capital,

Yet following the ties of this turbid world's call.

The spring dragon long submerged in delay,

The wind-winged bird should now fly away.

I envision the court of dawn's assembly place,

With robes and pins, ten thousand immortals face.

深度解构

诗作展现了个人在人生周期中的身份转变与自我认同。

诗意解析

诗意概括

诗人追忆年少时赴京应试的意气风发与时光流逝之感。

《次韵莘老》主题、情感、意象与语气

主题: 咏志 · 羁旅 · 思乡

情感: 欣喜 · 惆怅 · 怅惘

意象: · 妙齡 · 紺髮 · 妙龄 · 绀发 ·

语气: 典雅 · 抒情 · 清新

格律

仄平平仄仄,仄仄仄平平。
仄仄平平仄,平平仄仄平。
仄平平仄仄,仄仄仄平平。
仄仄仄平仄,平○仄仄平。
仄平平仄仄,平仄仄○平。
仄仄平平仄,平平仄仄平。
仄平平仄仄,平仄仄平平。
仄仄平平仄,平平仄仄平。
仄平○仄仄,平仄仄○平。
仄仄○○仄,平平仄仄平。
仄平○仄仄,平仄仄○平。
仄仄○平仄,平平仄○○。
仄平平仄仄,仄仄仄○○。
仄仄平平仄,○○仄仄平。
平平平仄仄,平仄仄○平。
仄○平平仄,平平仄仄平。
平平平仄仄,平○仄○平。
仄仄○○仄,平平仄仄平。
平平平仄仄,仄仄仄平平。
平仄平平仄,平平仄○平。
仄平仄平仄,仄仄仄平平。
○仄平平仄,○○仄仄平。
仄平平仄仄,仄仄仄○平。
仄仄平平仄,平平仄仄平。
平平平仄仄,仄仄仄平平。
平仄平平仄,平平仄仄平。
平平○仄仄,仄仄仄○平。
仄仄平平仄,平平仄仄○。
平平○仄仄,平仄仄○仄。
仄仄平平仄,平平仄仄平。

本诗为五言排律,押平声韵。

秦观生平简介

秦观(1049-1100),字少游,号淮海居士,北宋高邮人。他是“苏门四学士”之一,以婉约词著称于世,其词作情感深挚,语言精丽,在北宋词坛占有重要地位,对后世婉约词风影响深远。

浏览秦观全部宋诗与作者介绍 →

东山书院编辑整理