咏高

作者: 孔平仲(宋) 体裁:五言排律

全宋诗热度:
★★☆☆☆
孔平仲作品热度:
★★★☆☆

诗歌内容

先以下为基,终当保不危。

xiān yǐ xià wéi jī, zhōng dāng bǎo bù wēi。

ㄒㄧㄢ ㄧˇ ㄒㄧㄚˋ ㄨㄟˊ ㄐㄧ, ㄓㄨㄥ ㄉㄤ ㄅㄠˇ ㄅㄨˋ ㄨㄟ。

泰山雄地镇,北斗正天维。

tài shān xióng dì zhèn, běi dǒu zhèng tiān wéi。

ㄊㄞˋ ㄕㄢ ㄒㄩㄥˊ ㄉㄧˋ ㄓㄣˋ, ㄅㄟˇ ㄉㄡˇ ㄓㄥˋ ㄊㄧㄢ ㄨㄟˊ。

敏手夸能赋,忠言愿听卑。

mǐn shǒu kuā néng fù, zhōng yán yuàn tīng bēi。

ㄇㄧㄣˇ ㄕㄡˇ ㄎㄨㄚ ㄋㄥˊ ㄈㄨˋ, ㄓㄨㄥ ㄧㄢˊ ㄩㄢˋ ㄊㄧㄥ ㄅㄟ。

百常登观阙,九仞揭旌旗。

bǎi cháng dēng guān què, jiǔ rèn jiē jīng qí。

ㄅㄞˇ ㄔㄤˊ ㄉㄥ ㄍㄨㄢ ㄑㄩㄝˋ, ㄐㄧㄡˇ ㄖㄣˋ ㄐㄧㄝ ㄐㄧㄥ ㄑㄧˊ。

木有迁鶑集,墉惟射隼宜。

mù yǒu qiān yīng jí, yōng wéi shè sǔn yí。

ㄇㄨˋ ㄧㄡˇ ㄑㄧㄢ ㄧㄥ ㄐㄧˊ, ㄩㄥ ㄨㄟˊ ㄕㄜˋ ㄙㄨㄣˇ ㄧˊ。

举家何氏隠,双下李愔捶。

jǔ jiā hé shì yǐn, shuāng xià lǐ yīn chuí。

ㄐㄩˇ ㄐㄧㄚ ㄏㄜˊ ㄕˋ ㄧㄣˇ, ㄕㄨㄤ ㄒㄧㄚˋ ㄌㄧˇ ㄧㄣ ㄔㄨㄟˊ。

大比杨雄好,长同巽卦为。

dà bǐ yáng xióng hǎo, cháng tóng xùn guà wéi。

ㄉㄚˋ ㄅㄧˇ ㄧㄤˊ ㄒㄩㄥˊ ㄏㄠˇ, ㄔㄤˊ ㄊㄨㄥˊ ㄒㄩㄣˋ ㄍㄨㄚˋ ㄨㄟˊ。

巍然望尧帝,卓尔仰宣尼。

wēi rán wàng yáo dì, zhuō ěr yǎng xuān ní。

ㄨㄟ ㄖㄢˊ ㄨㄤˋ ㄧㄠˊ ㄉㄧˋ, ㄓㄨㄛ ㄦˇ ㄧㄤˇ ㄒㄩㄢ ㄋㄧˊ。

羊肆犹陈义,皇坟或媲词。

yáng sì yóu chén yì, huáng fén huò pì cí。

ㄧㄤˊ ㄙˋ ㄧㄡˊ ㄔㄣˊ ㄧˋ, ㄏㄨㄤˊ ㄈㄣˊ ㄏㄨㄛˋ ㄆㄧˋ ㄘˊ。

变更惊岸谷,丰稔阅京坻。

biàn gēng jīng àn gǔ, fēng rěn yuè jīng chí。

ㄅㄧㄢˋ ㄍㄥ ㄐㄧㄥ ㄢˋ ㄍㄨˇ, ㄈㄥ ㄖㄣˇ ㄩㄝˋ ㄐㄧㄥ ㄔˊ。

醉枕日三丈,词场桂一枝。

zuì zhěn rì sān zhàng, cí chǎng guì yī zhī。

ㄗㄨㄟˋ ㄓㄣˇ ㄖˋ ㄙㄢ ㄓㄤˋ, ㄘˊ ㄔㄤˇ ㄍㄨㄟˋ ㄧ ㄓ。

金城横绝险,龙马出权奇。

jīn chéng héng jué xiǎn, lóng mǎ chū quán qí。

ㄐㄧㄣ ㄔㄥˊ ㄏㄥˊ ㄐㄩㄝˊ ㄒㄧㄢˇ, ㄌㄨㄥˊ ㄇㄚˇ ㄔㄨ ㄑㄩㄢˊ ㄑㄧˊ。

已著名僧传,仍先国手棋。

yǐ zhù míng sēng zhuàn, réng xiān guó shǒu qí。

ㄧˇ ㄓㄨˋ ㄇㄧㄥˊ ㄙㄥ ㄓㄨㄢˋ, ㄖㄥˊ ㄒㄧㄢ ㄍㄨㄛˊ ㄕㄡˇ ㄑㄧˊ。

张弓聊抑尔,封岱更增之。

zhāng gōng liáo yì ěr, fēng dài gèng zēng zhī。

ㄓㄤ ㄍㄨㄥ ㄌㄧㄠˊ ㄧˋ ㄦˇ, ㄈㄥ ㄉㄞˋ ㄍㄥˋ ㄗㄥ ㄓ。

郢曲故难和,牙琴谁复知。

yǐng qǔ gù nán hè, yá qín shuí fù zhī。

ㄧㄥˇ ㄑㄩˇ ㄍㄨˋ ㄋㄢˊ ㄏㄜˋ, ㄧㄚˊ ㄑㄧㄣˊ ㄕㄨㄟˊ ㄈㄨˋ ㄓ。

楩柟凌远壑,鸿鹄漾晴曦。

pián nán líng yuǎn hè, hóng hú yàng qíng xī。

ㄆㄧㄢˊ ㄋㄢˊ ㄌㄧㄥˊ ㄩㄢˇ ㄏㄜˋ, ㄏㄨㄥˊ ㄏㄨˊ ㄧㄤˋ ㄑㄧㄥˊ ㄒㄧ。

汉祖兴邦日,商宗享国时。

hàn zǔ xīng bāng rì, shāng zōng xiǎng guó shí。

ㄏㄢˋ ㄗㄨˇ ㄒㄧㄥ ㄅㄤ ㄖˋ, ㄕㄤ ㄗㄨㄥ ㄒㄧㄤˇ ㄍㄨㄛˊ ㄕˊ。

设科求德劭,巡狩问年耆。

shè kē qiú dé shào, xún shòu wèn nián qí。

ㄕㄜˋ ㄎㄜ ㄑㄧㄡˊ ㄉㄜˊ ㄕㄠˋ, ㄒㄩㄣˊ ㄕㄡˋ ㄨㄣˋ ㄋㄧㄢˊ ㄑㄧˊ。

容驷开门户,摩霄展羽仪。

róng sì kāi mén hù, mó xiāo zhǎn yǔ yí。

ㄖㄨㄥˊ ㄙˋ ㄎㄞ ㄇㄣˊ ㄏㄨˋ, ㄇㄛˊ ㄒㄧㄠ ㄓㄢˇ ㄩˇ ㄧˊ。

形容上麟阁,勋阀照鳌碑。

xíng róng shàng lín gé, xūn fá zhào áo bēi。

ㄒㄧㄥˊ ㄖㄨㄥˊ ㄕㄤˋ ㄌㄧㄣˊ ㄍㄜˊ, ㄒㄩㄣ ㄈㄚˊ ㄓㄠˋ ㄠˊ ㄅㄟ。

密勿云台议,揄扬崧岳诗。

mì wù yún tái yì, yú yáng sōng yuè shī。

ㄇㄧˋ ㄨˋ ㄩㄣˊ ㄊㄞˊ ㄧˋ, ㄩˊ ㄧㄤˊ ㄙㄨㄥ ㄩㄝˋ ㄕ。

岩岩具瞻峻,那复叹隆墀。

yán yán jù zhān jùn, nǎ fù tàn lóng chí。

ㄧㄢˊ ㄧㄢˊ ㄐㄩˋ ㄓㄢ ㄐㄩㄣˋ, ㄋㄚˇ ㄈㄨˋ ㄊㄢˋ ㄌㄨㄥˊ ㄔˊ。

白话文翻译

首先,以谦下为基础,方能最终确保安稳无危。

泰山雄伟地镇守大地,北斗端正地维系天纲。

敏捷的手笔夸耀赋诗的才能;忠诚的言论希望被位卑者听取。

登上百常高的观阙;竖起九仞高的旌旗。

树木上有迁徙的黄莺聚集;城墙只适宜射猎隼鸟。

何氏一家为何隐居?李愔的双锤同时落下。

在大比之中,扬雄最为出色;长久地与巽卦的谦逊之德同行。

巍然地仰望尧帝;卓绝地敬仰孔子。

羊肆之中仍陈列着道义;皇家的典籍或许能媲美文辞。

世事变迁惊动山谷;丰年稔岁遍观京城的田埂。

醉卧枕上,日头已高三丈;在文场之中,折取一枝桂枝。

金城横亘,极其险要;龙马出现,神骏非凡。

名字已载入高僧的传记;棋艺仍先于国手。

暂且拉开弓弦抑制自己;封禅泰山更增荣耀。

郢都的曲调本就难以应和;牙琴的妙音又有谁能知晓?

楩树和楠树高耸于远壑之上;鸿鹄在晴朗的晨光中荡漾飞翔。

汉高祖兴邦立国的日子;商宗(武丁)享国的时代。

设立科考以求品德高尚之士;巡行狩猎,慰问年长者。

容得下驷马的高门大开;直冲云霄,展现羽翼仪态。

形象绘于麒麟阁上;功勋照耀着鳌碑。

勤勉参与云台议政;颂扬嵩岳的诗歌。

岩岩然,令人瞻仰的崇高气象,哪还会感叹那高大的殿前台阶呢?

英文翻译

First, take the low as foundation, to ensure lasting stability.

Mount Tai stands majestic, guarding the earth; the Dipper aligns, rectifying heaven's order.

Swift hands boast of poetic skill; loyal words wish to be heard by the humble.

Ascending the watchtower of a hundred chang; raising banners nine ren high.

Trees host migrating orioles; walls are fit for falcon strikes.

The entire He family lives in seclusion; both sides wield Li Yin's hammer.

In grand comparison, Yang Xiong excels; ever aligned with the Xun trigram's virtue.

Lofty, we gaze at Emperor Yao; eminent, we look up to Master Xuan Ni.

The sheep market still displays righteousness; imperial texts may match in eloquence.

Changes startle valleys and banks; abundant harvests fill the capital's granaries.

Drunk on the pillow till the sun is high; in the literary arena, a laurel branch is won.

The golden city spans sheer peril; dragon-horses emerge, wondrous and rare.

Already recorded in the monks' biographies; still ahead of the nation's top chess player.

Drawing the bow, let us restrain ourselves; sealing Mount Tai adds further glory.

The music of Ying is hard to match; who now understands the ivory lute?

Tall nanmu trees overlook distant ravines; swans soar in the clear morning sun.

The time when Han's founder built the state; the era when Shang's king enjoyed his reign.

Establishing exams to seek the virtuous; touring the realm to inquire of the aged.

A carriage-width gate opens the way; soaring to the clouds, wings spread in display.

Likeness enshrined in the Qilin Pavilion; merits illuminate the Turtle Stele.

In earnest, discussions at Cloud Terrace; in praise, poems of Mount Song are sung.

Towering, majestic, a sight of awe—how could one sigh for the lofty steps?

深度解构

强调治理根基的稳固性,是长治久安的前提。

诗意解析

诗意概括

以基础稳固为根本,方能确保长久平安。

《咏高》主题、情感、意象与语气

主题: 政治 · 咏志 · 咏物

情感: 虔敬 · 肃穆 · 沉郁

意象: · ·

语气: 庄重 · 典雅 · 雅正

格律

平仄仄平平,平○仄仄平。
仄平平仄仄,仄仄○平平。
仄仄平平仄,平平仄○平。
仄平平○仄,仄仄仄平平。
仄仄平平仄,平平仄仄平。
仄平平仄仄,平仄仄平平。
仄仄平平仄,○平仄仄平。
平平仄平仄,仄仄仄平○。
平仄○平仄,平○仄仄平。
仄○平仄仄,平仄仄平○。
仄仄仄○仄,平平仄仄平。
平平○仄仄,平仄仄平平。
仄仄平平○,平平仄仄平。
○平平仄仄,○仄○平平。
仄仄仄○○,平平平仄平。
平平平仄仄,平仄仄平平。
仄仄○平仄,平平仄仄平。
仄平平仄○,平仄仄平平。
平仄平平仄,平平仄仄平。
平平仄平仄,平仄仄平平。
仄仄平平仄,平平平仄平。
平平仄平仄,仄仄○平平。

本诗为五言排律,押平声韵。

孔平仲生平简介

孔平仲,北宋中后期文学家,生卒年不详,临江军新淦(今江西新干)人。与其兄文仲、武仲并称“清江三孔”,以诗文闻名于世。其文学创作活跃于宋神宗、哲宗时期,是北宋文坛的重要成员,尤以诗见长,风格多样,题材广泛。

浏览孔平仲全部宋诗与作者介绍 →

东山书院编辑整理