安分歌

作者: 白玉蟾(宋) 体裁:杂言诗

全宋诗热度:
★★☆☆☆
白玉蟾作品热度:
★★★☆☆

诗歌内容

神仙底事君知否,君若知兮求不苟。

shén xiān dǐ shì jūn zhī fǒu, jūn ruò zhī xī qiú bù gǒu。

ㄕㄣˊ ㄒㄧㄢ ㄉㄧˇ ㄕˋ ㄐㄩㄣ ㄓ ㄈㄡˇ, ㄐㄩㄣ ㄖㄨㄛˋ ㄓ ㄒㄧ ㄑㄧㄡˊ ㄅㄨˋ ㄍㄡˇ。

先且回头自揣量,须量瞒心方开口。

xiān qiě huí tóu zì chuǎi liáng, xū liáng mán xīn fāng kāi kǒu。

ㄒㄧㄢ ㄑㄧㄝˇ ㄏㄨㄟˊ ㄊㄡˊ ㄗˋ ㄔㄨㄞˇ ㄌㄧㄤˊ, ㄒㄩ ㄌㄧㄤˊ ㄇㄢˊ ㄒㄧㄣ ㄈㄤ ㄎㄞ ㄎㄡˇ。

神仙有术非不传,也要侬家有夙缘。

shén xiān yǒu shù fēi bù chuán, yě yào nóng jiā yǒu sù yuán。

ㄕㄣˊ ㄒㄧㄢ ㄧㄡˇ ㄕㄨˋ ㄈㄟ ㄅㄨˋ ㄔㄨㄢˊ, ㄧㄝˇ ㄧㄠˋ ㄋㄨㄥˊ ㄐㄧㄚ ㄧㄡˇ ㄙㄨˋ ㄩㄢˊ。

若也人人皆会得,天机容易向人言。

ruò yě rén rén jiē huì dé, tiān jī róng yì xiàng rén yán。

ㄖㄨㄛˋ ㄧㄝˇ ㄖㄣˊ ㄖㄣˊ ㄐㄧㄝ ㄏㄨㄟˋ ㄉㄜˊ, ㄊㄧㄢ ㄐㄧ ㄖㄨㄥˊ ㄧˋ ㄒㄧㄤˋ ㄖㄣˊ ㄧㄢˊ。

学道学仙须笃志,坚然一念无疑意。

xué dào xué xiān xū dǔ zhì, jiān rán yī niàn wú yí yì。

ㄒㄩㄝˊ ㄉㄠˋ ㄒㄩㄝˊ ㄒㄧㄢ ㄒㄩ ㄉㄨˇ ㄓˋ, ㄐㄧㄢ ㄖㄢˊ ㄧ ㄋㄧㄢˋ ㄨˊ ㄧˊ ㄧˋ。

如是操心无始终,又道辨金将火试。

rú shì cāo xīn wú shǐ zhōng, yòu dào biàn jīn jiāng huǒ shì。

ㄖㄨˊ ㄕˋ ㄘㄠ ㄒㄧㄣ ㄨˊ ㄕˇ ㄓㄨㄥ, ㄧㄡˋ ㄉㄠˋ ㄅㄧㄢˋ ㄐㄧㄣ ㄐㄧㄤ ㄏㄨㄛˇ ㄕˋ。

你们心地荆棘多,善根才发便成魔。

nǐ men xīn dì jīng jí duō, shàn gēn cái fā biàn chéng mó。

ㄋㄧˇ ㄇㄣ˙ ㄒㄧㄣ ㄉㄧˋ ㄐㄧㄥ ㄐㄧˊ ㄉㄨㄛ, ㄕㄢˋ ㄍㄣ ㄘㄞˊ ㄈㄚ ㄅㄧㄢˋ ㄔㄥˊ ㄇㄛˊ。

若能先合神仙意,己分无时也奈何。

ruò néng xiān hé shén xiān yì, jǐ fèn wú shí yě nài hé。

ㄖㄨㄛˋ ㄋㄥˊ ㄒㄧㄢ ㄏㄜˊ ㄕㄣˊ ㄒㄧㄢ ㄧˋ, ㄐㄧˇ ㄈㄣˋ ㄨˊ ㄕˊ ㄧㄝˇ ㄋㄞˋ ㄏㄜˊ。

心地不明言行恶,做出事来须是错。

xīn dì bù míng yán xíng è, zuò chū shì lái xū shì cuò。

ㄒㄧㄣ ㄉㄧˋ ㄅㄨˋ ㄇㄧㄥˊ ㄧㄢˊ ㄒㄧㄥˊ ㄜˋ, ㄗㄨㄛˋ ㄔㄨ ㄕˋ ㄌㄞˊ ㄒㄩ ㄕˋ ㄘㄨㄛˋ。

自家无取他无求,思量何似当初莫。

zì jiā wú qǔ tā wú qiú, sī liang hé sì dāng chū mò。

ㄗˋ ㄐㄧㄚ ㄨˊ ㄑㄩˇ ㄊㄚ ㄨˊ ㄑㄧㄡˊ, ㄙ ㄌㄧㄤ˙ ㄏㄜˊ ㄙˋ ㄉㄤ ㄔㄨ ㄇㄛˋ。

恁地思量本故然,且教自己故心坚。

nèn dì sī liang běn gù rán, qiě jiào zì jǐ gù xīn jiān。

ㄋㄣˋ ㄉㄧˋ ㄙ ㄌㄧㄤ˙ ㄅㄣˇ ㄍㄨˋ ㄖㄢˊ, ㄑㄧㄝˇ ㄐㄧㄠˋ ㄗˋ ㄐㄧˇ ㄍㄨˋ ㄒㄧㄣ ㄐㄧㄢ。

君看古今得事者,一片灵台必不然。

jūn kàn gǔ jīn dé shì zhě, yī piàn líng tái bì bù rán。

ㄐㄩㄣ ㄎㄢˋ ㄍㄨˇ ㄐㄧㄣ ㄉㄜˊ ㄕˋ ㄓㄜˇ, ㄧ ㄆㄧㄢˋ ㄌㄧㄥˊ ㄊㄞˊ ㄅㄧˋ ㄅㄨˋ ㄖㄢˊ。

未见志人须愿见,逢着人时心百变。

wèi jiàn zhì rén xū yuàn jiàn, féng zhe rén shí xīn bǎi biàn。

ㄨㄟˋ ㄐㄧㄢˋ ㄓˋ ㄖㄣˊ ㄒㄩ ㄩㄢˋ ㄐㄧㄢˋ, ㄈㄥˊ ㄓㄜ˙ ㄖㄣˊ ㄕˊ ㄒㄧㄣ ㄅㄞˇ ㄅㄧㄢˋ。

何缘传授有易难,自是玄门未历炼。

hé yuán chuán shòu yǒu yì nán, zì shì xuán mén wèi lì liàn。

ㄏㄜˊ ㄩㄢˊ ㄔㄨㄢˊ ㄕㄡˋ ㄧㄡˇ ㄧˋ ㄋㄢˊ, ㄗˋ ㄕˋ ㄒㄩㄢˊ ㄇㄣˊ ㄨㄟˋ ㄌㄧˋ ㄌㄧㄢˋ。

问你如何不料量,自家穷达任穹苍。

wèn nǐ rú hé bù liào liáng, zì jiā qióng dá rèn qióng cāng。

ㄨㄣˋ ㄋㄧˇ ㄖㄨˊ ㄏㄜˊ ㄅㄨˋ ㄌㄧㄠˋ ㄌㄧㄤˊ, ㄗˋ ㄐㄧㄚ ㄑㄩㄥˊ ㄉㄚˊ ㄖㄣˋ ㄑㄩㄥˊ ㄘㄤ。

但且奈心依本分,人言有麝自然香。

dàn qiě nài xīn yī běn fèn, rén yán yǒu shè zì rán xiāng。

ㄉㄢˋ ㄑㄧㄝˇ ㄋㄞˋ ㄒㄧㄣ ㄧ ㄅㄣˇ ㄈㄣˋ, ㄖㄣˊ ㄧㄢˊ ㄧㄡˇ ㄕㄜˋ ㄗˋ ㄖㄢˊ ㄒㄧㄤ。

玉蟾本是山林客,寻个好心人难得。

yù chán běn shì shān lín kè, xún gè hǎo xīn rén nán dé。

ㄩˋ ㄔㄢˊ ㄅㄣˇ ㄕˋ ㄕㄢ ㄌㄧㄣˊ ㄎㄜˋ, ㄒㄩㄣˊ ㄍㄜˋ ㄏㄠˇ ㄒㄧㄣ ㄖㄣˊ ㄋㄢˊ ㄉㄜˊ。

于今且趁草鞋壮,脸似桃红眼正黑。

yú jīn qiě chèn cǎo xié zhuàng, liǎn sì táo hóng yǎn zhèng hēi。

ㄩˊ ㄐㄧㄣ ㄑㄧㄝˇ ㄔㄣˋ ㄘㄠˇ ㄒㄧㄝˊ ㄓㄨㄤˋ, ㄌㄧㄢˇ ㄙˋ ㄊㄠˊ ㄏㄨㄥˊ ㄧㄢˇ ㄓㄥˋ ㄏㄟ。

玉蟾你也好呆头,何似拂袖归去休。

yù chán nǐ yě hǎo dāi tóu, hé sì fú xiù guī qù xiū。

ㄩˋ ㄔㄢˊ ㄋㄧˇ ㄧㄝˇ ㄏㄠˇ ㄉㄞ ㄊㄡˊ, ㄏㄜˊ ㄙˋ ㄈㄨˊ ㄒㄧㄡˋ ㄍㄨㄟ ㄑㄩˋ ㄒㄧㄡ。

有可度人施设处,便还锺吕逞风流。

yǒu kě dù rén shè shī chù, biàn huán zhōng lǚ chěng fēng liú。

ㄧㄡˇ ㄎㄜˇ ㄉㄨˋ ㄖㄣˊ ㄕㄜˋ ㄕ ㄔㄨˋ, ㄅㄧㄢˋ ㄏㄨㄢˊ ㄓㄨㄥ ㄌㄩˇ ㄔㄥˇ ㄈㄥ ㄌㄧㄡˊ。

无人知,独自去,白云千里不回顾。

wú rén zhī, dú zì qù, bái yún qiān lǐ bù huí gù。

ㄨˊ ㄖㄣˊ ㄓ, ㄉㄨˊ ㄗˋ ㄑㄩˋ, ㄅㄞˊ ㄩㄣˊ ㄑㄧㄢ ㄌㄧˇ ㄅㄨˋ ㄏㄨㄟˊ ㄍㄨˋ。

依前守取三脚铛,且把清风明月煮。

yī qián shǒu qǔ sān jiǎo dāng, qiě bǎ qīng fēng míng yuè zhǔ。

ㄧ ㄑㄧㄢˊ ㄕㄡˇ ㄑㄩˇ ㄙㄢ ㄐㄧㄠˇ ㄉㄤ, ㄑㄧㄝˇ ㄅㄚˇ ㄑㄧㄥ ㄈㄥ ㄇㄧㄥˊ ㄩㄝˋ ㄓㄨˇ。

白话文翻译

神仙之事你知道吗?你若知道,求取便不应轻率。

先要回头自我估量,须衡量欺心之事才开口。

神仙有法术并非不传,也要你我有宿缘。

如果人人都能学会,天机容易向人言。

学道学仙须坚定志向,坚守一念无疑虑。

如此用心无始无终,又道辨金需用火试。

你们心地荆棘丛生,善根才发便成魔。

若能先合神仙心意,自己缘分无时也无奈。

心地不明言行丑恶,做出事来必定是错。

自家无所取,他人无所求,思量何如当初不做。

这样思量本应如此,且教自己本心坚。

君看古今成事者,一片灵台必不如此。

未见志士时愿见,逢着人时心百变。

为何传授有易有难?自是玄门未历练。

问你如何不估量,自家穷达任苍天。

但且耐心守本分,人言有麝自然香。

玉蟾本是山林客,寻个好心人难得。

于今且趁草鞋壮健,脸似桃红眼正黑。

玉蟾你也好呆头,何不拂袖归去休。

有可度人施设处,便还钟吕逞风流。

无人知,独自去,白云千里不回顾。

依前守取三脚铛,且把清风明月煮。

英文翻译

Do you know the truth of immortality? If you know, seek not lightly.

First turn back and examine yourself; you must weigh a deceitful heart before speaking.

Immortals have arts, not untaught, but one must have predestined affinity.

If everyone could easily attain them, celestial secrets would be readily told.

Learning the Way and immortality requires steadfast will, a firm mind without doubt.

Thus nurturing the heart without end, they also say to test gold with fire.

Your minds are thick with thorns; a good root sprouts and turns to demon.

If you can first align with the immortal's intent, even without a share, what can be done?

With an unclear heart and wicked deeds, whatever you do is bound to be wrong.

Seeking nothing for self, asking nothing of others, think how it's better to have never begun.

Such reflection is natural; just teach your own heart to stay firm.

Look at achievers past and present: their spiritual terrace is surely not so.

Not yet meeting a determined one, you wish to see; encountering people, your heart shifts a hundred ways.

Why is transmission easy or hard? It's because the mystic gate remains untempered.

I ask you, why not consider? Your own poverty or success lies with the vast heavens.

But be patient and abide by your lot; people say where there's musk, naturally there's fragrance.

I, Jade Toad, am a mountain forest guest; finding a good-hearted person is hard.

For now, while my straw sandals are strong, face like peach-red, eyes truly dark.

Jade Toad, you're also quite foolish; why not shake your sleeves and return to rest?

Where there's a chance to aid others with provision, then rival Zhong and Lü in grace and flair.

Unknown to any, alone I go; white clouds for miles, no looking back.

As before, I'll keep my three-legged pot, and brew clear wind and bright moon.

深度解构

在安分与追求间寻求认同平衡,指向内在秩序。

诗意解析

诗意概括

探讨安分守己与求仙问道的关系,主张内在修养。

《安分歌》主题、情感、意象与语气

主题: 政治 · 咏志 · 游仙

情感: 惆怅 · 恬淡 · 沉郁

意象: 神仙 · ·

语气: 典雅 · 素淡 · 婉约

格律

平平仄仄平平仄,平仄平平平仄平。
平○○平仄仄○,平○平平平平仄。
平平仄仄平仄○,仄仄平平仄仄○。
仄仄平平平仄仄,平平平仄仄平平。
仄仄仄平平仄仄,平平仄仄平平仄。
○仄○平平仄平,仄仄仄平○仄仄。
仄?平仄平仄平,仄平平仄仄平平。
仄平平仄平平仄,仄○平平仄仄平。
平仄仄平平○仄,仄仄仄平平仄仄。
仄平平仄平平平,○○平仄○平仄。
仄仄○○仄仄平,○○仄仄仄平平。
平○仄平仄仄仄,仄仄平平仄仄平。
仄仄仄平平仄仄,平仄平平平仄仄。
平○○仄仄仄○,仄仄平平仄仄仄。
仄仄○平仄仄○,仄平平仄平平○。
仄○仄平平仄○,平平仄仄仄平平。
仄平仄仄平平仄,平仄仄平平○仄。
平平○仄仄平仄,仄仄平平仄○仄。
仄平仄仄仄平平,平仄仄仄平仄平。
仄仄仄平仄仄仄,仄平平仄仄平平。
平平平,仄仄仄,仄平平仄仄○仄。
平平仄仄○仄平,○仄平平平仄仄。

本诗为杂言诗,押平声韵。

白玉蟾生平简介

白玉蟾(1194-?),本名葛长庚,字如晦,号海琼子,南宋著名道士、诗人。祖籍福建闽清,生于琼州(今海南琼山)。他是道教金丹派南宗的实际创立者,被尊为“南宗五祖”之一。其文学创作融道教思想与诗歌艺术于一体,在道教文学史上占有重要地位,诗词风格清逸超迈,独具特色。

浏览白玉蟾全部宋诗与作者介绍 →

东山书院编辑整理